Mindset first !

 

Mindset first !

Stel je voor: als ontslagadviseur zie ik dagelijks bedrijven die werknemers willen ontslaan. Redenen? Langdurige ziekte, bedrijfseconomische noodzaak, disfunctioneren, reorganisatie of – dé trend van de laatste drie jaar hier in Curaçao – verstoorde arbeidsrelaties. Meer dan 65% van de ontslagverzoeken bij de overheid van Curaçao valt onder deze categorie.

De HR-afdeling en directie van bedrijven kletsen volop over beleidsjuwelen als gedragsbeleid, erkennings- en waarderingsbeleid, vitaliteitsbeleid of diversiteit- en inclusiebeleid, om er maar een paar te noemen. Klinkt mooi op papier, toch? Vooral bij kleine en middelgrote bedrijven blijft het vaak bij mooie woorden; implementatie is een drama.

Maar wacht: ik heb het niet over bedrijven zonder enig beleid of procedures – daar spreken de boekdelen door chaos en slechte werkcultuur. Nee, waarom struikelen zelfs 'professionele' firms met alles netjes op orde over hun eigen voeten? De praktijk schreeuwt het uit: het draait om je mindset in de baas-werknemer-relatie. Kies je voor de mindset die medewerkers activeert tot tevreden performers die die extra mijl lopen? Die ondernemerschap tonen, topdienstverlening leveren en je winst opkrikken? Ja, dan leid je een gezonde 'toko'.

Soms zijn het de kleine intenties en inspanningen die een verschil maken. Een simpele vraag en oprechte aandacht doen wonderen – geloof me, ik doe dit werk al 12 jaar.

Probeer dit: in een meeting of één-op-één, laat iedereen spreken. Vraag: "Voel jij je veilig om jezelf te zijn? Wat kan ik concreet voor jou betekenen om je optimaal te laten floreren?" en maak samen een actieplan.

De winnende mindset? Toon oprechte kwetsbaarheid, wederzijds vertrouwen, open communicatie en een positieve, proactieve vibe. Beide partijen voelen zich veilig voor input en foutenbespreking – geen conflicten, maar betrokkenheid. Verwachtingen en feedback stromen eerlijk, voor een topwerksfeer en betere prestaties. Focus op oplossingen, waardering en groei: dat boost motivatie, veerkracht en langetermijnsucces. Google's Project Aristotle (2012-2016) bevestigt: psychologische veiligheid is dé sleutel tot high-performing teams.

Management meent soms dat met een controlegerichte mindset superieure resultaten wordenbehaald, maar deze aanpak ondermijnt juist de psychologische veiligheid die essentieel is voor betrokken en veerkrachtige werknemers. Het vergroot verloop en weerstand. Het tegendeel is waar: een ondersteunende mindset bevordert autonomie, competentie en welzijn bij werknemers, wat leidt tot hogere motivatie, betrokkenheid en prestaties.

Een management schakelt van een controlegerichte naar een ondersteunende mindset door bewustzijn van eigen angsten (welke angst drijft mijn controle, zoals falen of zwakte?), open communicatie zonder ego-streling maar met oprechte eerlijkheid. Dit voorkomt misverstanden, bouwt vertrouwen en reduceert conflicten. Last but not least: toon voorbeeldgedrag en onderneem consistente ondersteunende acties. Dit bouwt psychologische veiligheid op, maar het vergt zelfreflectie, training en dagelijkse oefening.

Makkelijk gezegd, moeilijker gedaan, hè? Onderzoek toont waarom: implementatie hapert door weerstand tegen verandering, stigma's en zwak management commitment. Medewerkers en managers mijden bespreekbaarheid uit oordeelangst, diepgeworteld in de cultuur. Zelfs met goede intenties ontbreekt expertise om risico's te spotten. Externe wetgeving zet aan tot preventie, maar interne weerstand en tijdsdruk zorgen ervoor dat operationele taken voorrang krijgen boven preventieve maatregelen. En gebrek aan middelen blokkeert verandering – met verloop en dalende productiviteit als prijs (zie Schaufeli's onderzoek naar burn-out en werkcultuur, 2017).

Hoe fiksen bedrijven dit? Met een stapsgewijze aanpak, management commitmentplan en continue monitoring:

Bewustzijn creëren en trainen: start workshops over psychologische veiligheid om stigma's te slopen en managers kennis te geven.

Leiderschapsontwikkeling en actieplannen: train managers in open communicatie met meetbare doelen.

Open cultuur en meldsystemen stimuleren: push feedbackgesprekken, vertrouwenspersonen en teamdialogen voor makkelijke bespreekbaarheid.

Risico's beheren en evalueren: regelmatige enquêtes, data-driven aanpassingen – focus op autonomie en verbondenheid.

Weet je niet waar te beginnen? Heb je geen middelen voor een arbeidsconsultant? Start met een tevredenheidsonderzoek en laat onder andere je personeel aangeven wat zij nodig hebben. Evalueer wat jij als werkgever voor hen kunt betekenen. Want investeren in je personeel brengt hogere productiviteit (meer geld!), lager verzuim en duurzame groei – omdat medewerkers zich gewaardeerd en empowered voelen.

"Mindset first: werkplezier omhoog, ontslagen omlaag. Maak werken leuk!"

Bronnen:
Google re:Work, Project Aristotle (rework.withgoogle.com).
Edmondson, A. (2018). The Fearless Organization. Wiley.
Schaufeli, W.B. (2017). The Utrecht Work Engagement Scale. Gezondheidszorg Psychologie.

Noisette Varlack

Ontslagadviseur overheid van Curaçao